Regularisatie
Regularisatie aanvragen: de stappen van de regularisatievergunning
Een regularisatie vraagt u aan met een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor de toestand die er al staat. Het decreet noemt dat een regularisatievergunning. Dit artikel volgt de route die uw dossier aflegt, van de vergunde toestand tot de beslissing. Het toont ook welk stuk van wie komt: van u, van een erkende expert van UNABO of van de gemeente.
Wat is een regularisatievergunning?
Een regularisatievergunning is een omgevingsvergunning die tijdens of na de uitvoering van vergunningsplichtige projecten wordt afgeleverd. Dat staat in artikel 81 van het Omgevingsvergunningsdecreet. U vraagt dus een vergunning aan voor iets wat er al staat of al in gebruik is. Bij de beoordeling zijn de regels van vandaag het uitgangspunt.
Die aanvraag volgt de gebruikelijke criteria en procedure, met de voorwaarden en lasten die bij een omgevingsvergunning horen. Aanvragen verlopen doorgaans via het omgevingsloket. Wat een regularisatie in het algemeen is en wanneer u er een nodig hebt, leest u op de pagina regularisatie van een bouwovertreding.
De aanvraag stap voor stap
De aanvraag doorloopt zes stappen: de vergunde toestand nagaan, de bestaande toestand opmeten, studies laten maken waar nodig, het dossier samenstellen en indienen, het onderzoek door de overheid afwachten en de beslissing ontvangen. Hieronder staat per stap wat er gebeurt.
Stap 1: ga de vergunde toestand na
Begin met wat er officieel vergund is. De stedenbouwkundige inlichtingen tonen de afgeleverde vergunningen en de voorschriften voor het perceel. Zoek ook de vergunningen en plannen op die u zelf hebt. Gaat het om een oud gebouw waarvan niet duidelijk is of het vergund is, lees dan eerst over het vermoeden van vergunning.
Stap 2: meet de bestaande toestand op
Een regularisatie vertrekt van wat er vandaag staat en niet van een oud plan. Een erkende expert van UNABO meet het pand op met 3D-scanning of met een landmeter en tekent een as-builtplan uit. Dat plan is de basis voor de rest van het dossier.
Stap 3: laat studies maken waar nodig
Niet elk dossier heeft studies nodig. Raakt de afwijking de draagstructuur, dan hoort er een stabiliteitsstudie bij. Voor de EPB-eisen kijkt de regelgeving bij een regularisatie naar het moment waarop de niet-vergunde werken werden gestart. Bij werken die vóór 2006 zijn gestart, zijn er in de regel geen EPB-eisen. Welke EPB-eisen en studies voor uw dossier gelden, bekijkt UNABO vooraf met u.
Stap 4: stel het dossier samen en dien het in
Het dossier bundelt de plannen, de studies en de bijlagen. Kent u een proces-verbaal of een beslissing over de overtreding, dan voegt u een afschrift bij. De indiening verloopt doorgaans via het omgevingsloket. UNABO coördineert de opmaak en de indiening en werkt samen met een architect waar die nodig is. UNABO is zelf nooit de indienende architect.
Stap 5: de overheid onderzoekt het dossier
Eerst controleert de overheid of het dossier ontvankelijk en volledig is. Pas daarna starten de wettelijke termijnen. Afhankelijk van het project kunnen er nog bijkomende stappen volgen. Welke dat zijn, hangt af van uw dossier. Doorgaans beslist het college van burgemeester en schepenen. Voor provinciale projecten is dat de deputatie.
Stap 6: de beslissing en het beroep
De overheid levert de vergunning af, eventueel met voorwaarden en lasten, of weigert ze. Tegen een beslissing van het college kunt u in beroep bij de deputatie, die in laatste administratieve aanleg beslist. Voor een beroep geldt een termijn. Wat een weigering betekent en wat u daarna kunt doen, leest u in regularisatie geweigerd of niet mogelijk.
Hoe lang duurt een regularisatie?
Een vaste duur bestaat niet. De overheid heeft een wettelijke termijn om te beslissen, maar die gaat pas in als het dossier ontvankelijk en volledig is. Welke termijn geldt, hangt af van de procedure die op uw dossier van toepassing is en van de stand van de regelgeving.
Wij noemen hier geen cijfers, omdat de termijnen niet voor elk dossier gelijk zijn. De actuele termijnen staan in de regelgeving, bijvoorbeeld via de Codex Vlaanderen of op omgeving.vlaanderen.be. Voor de voorbereiding geldt hetzelfde. Opmeting, studies en dossier vragen tijd die van het pand afhangt. UNABO noemt daar geen vaste duur voor zolang wij uw situatie niet kennen. Een volledig dossier is belangrijk: pas dan gaat de wettelijke termijn in.
Welke stukken heeft een regularisatiedossier nodig en wie levert ze?
Een regularisatiedossier vertrekt van stukken die u hebt, stukken die een erkende expert van UNABO opmaakt en gegevens van de gemeente. Welke stukken uw aanvraag precies vraagt, verschilt per woning en per gemeente. De tabel toont de stukken waarmee een dossier doorgaans wordt opgebouwd en wie ze levert.
| Stuk | Waarvoor dient het | Wie levert het |
|---|---|---|
| Stedenbouwkundige inlichtingen | Tonen de afgeleverde vergunningen en de voorschriften voor het perceel | U vraagt ze aan. De gegevens komen van de overheid |
| Vergunningen en goedgekeurde plannen | Tonen wat officieel vergund is | U, voor zover u ze hebt |
| Foto’s en gegevens over de bouw | Tonen wat er staat en, voor zover bekend, wanneer en door wie er gebouwd werd | U |
| Afschrift van een proces-verbaal of beslissing | De overheid ziet welke vaststellingen en beslissingen er al zijn | U, voor zover u ze kent |
| As-builtplan | Toont de bestaande toestand en is de basis van de aanvraag | Erkende expert van UNABO |
| Stabiliteitsstudie | Onderbouwt de draagstructuur als de afwijking die raakt | Erkend ingenieur via UNABO, alleen waar nodig |
| EPB-verslag | Onderbouwt de EPB-eisen die voor de werken gelden | EPB-verslaggever via UNABO, alleen waar nodig |
| Aanvraagdossier met plannen en bijlagen | Het dossier dat bij de overheid wordt ingediend | UNABO coördineert, met een architect waar die nodig is |
Dit is geen uitputtende lijst. Ontbreekt een stuk, zoals een plan van de bestaande toestand, dan maakt een erkende expert van UNABO het op. Heeft u post van de gemeente ontvangen of een proces-verbaal gekregen, dan meldt u dat bij uw eerste contact met UNABO. Zo telt het mee in het onderzoek.
Wat als er al een proces-verbaal is?
Een proces-verbaal sluit een regularisatie niet uit. Kent u een proces-verbaal of een beslissing over de overtreding, dan voegt u een afschrift bij uw aanvraag. Dat een overtreding niet vervolgd werd, betekent niet dat ze geregulariseerd is. Ook een opgelegde sanctie sluit regularisatie niet uit. Zo staat het in artikel 81 van het Omgevingsvergunningsdecreet.
Wat een proces-verbaal juridisch betekent, beoordeelt een advocaat. Hoe lang geleden de overtreding gebeurde, verandert niets aan de vraag of de constructie vergund is: lees kan een bouwovertreding verjaren? voor de uitleg.
Wat doet UNABO in welke stap?
UNABO coördineert de experts en het dossier en is nooit zelf de indienende architect. Elke stap heeft een eigen uitvoerder.
- Stap 1 en 2: UNABO toetst wat voor uw adres haalbaar is. Een erkende expert van UNABO meet het pand op.
- Stap 3: een erkend ingenieur of een EPB-verslaggever maakt de studies op waar uw dossier ze vraagt.
- Stap 4: UNABO coördineert de opmaak en de indiening. Is een architect verplicht, dan werkt UNABO samen met een architect.
- Stap 5 en 6: UNABO blijft het dossier opvolgen tot de overheid heeft beslist.
Wat dit kost, leest u in wat een regularisatie van een bouwovertreding kost. Wilt u uw dossier laten onderzoeken, dan vraagt u een offerte aan via regularisatie van een bouwovertreding. UNABO reageert binnen 24 uur.
Veelgestelde vragen
De antwoorden zijn algemeen en vervangen geen juridisch advies voor uw zaak.
Mag ik regulariseren als er al een proces-verbaal is?
Ja. Een proces-verbaal of een sanctie sluit een aanvraag niet uit. U voegt een afschrift van het proces-verbaal bij uw aanvraag. Of de aanvraag slaagt, hangt af van de regels van vandaag voor uw perceel.
Wie beslist over een regularisatie?
Doorgaans het college van burgemeester en schepenen van de gemeente. Voor provinciale projecten is dat de deputatie. Tegen een beslissing van het college kunt u in beroep bij de deputatie.
Wat is het verschil met een gewone vergunningsaanvraag?
Een gewone aanvraag gaat over werken die nog moeten gebeuren. Een regularisatie gaat over een toestand die er al staat. Er gelden de gebruikelijke criteria en procedure. Het verschil zit in het vertrekpunt: een opmeting van de bestaande toestand in plaats van een ontwerp, met een afschrift van een eventueel proces-verbaal erbij.
Bronnen
Stand: oktober 2026. Dit artikel geeft algemene informatie en geen juridisch advies.
- Codex Vlaanderen, Omgevingsvergunningsdecreet: artikel 81 over de regularisatievergunning, het afschrift van een proces-verbaal, de bevoegde overheid en het beroep bij de deputatie.
- Departement Omgeving, vergunning aanvragen na de bouwwerken (artikel 81): de wetwijzer over een vergunning aanvragen na of tijdens de bouwwerken.
- Vlaanderen.be, EPB-Pedia over regularisaties: welke EPB-eisen bij een regularisatie gelden.
