Scheuren in muur: wanneer is het ernstig?

Waar u naar kijkt

Barsten en scheuren zijn twee woorden voor hetzelfde: een breuk in het pleisterwerk of het metselwerk. Belangrijk is niet het woord, maar wat u ziet. Vier dingen wegen mee: de richting van de scheur, haar verloop, haar diepte en vooral of ze nog beweegt.

Richting

De richting van een scheur is een aanwijzing en geen diagnose. De Vlaamse overheid noemt vooral verticale en naar boven opengaande scheuren problematisch. Diagonale scheuren, zeker als ze trapsgewijs door de voegen van het metselwerk lopen, kunnen wijzen op ongelijke zetting van de fundering. Fijne verticale scheurtjes die alleen in het pleisterwerk zitten, kunnen een gevolg zijn van krimp of temperatuurwerking.

Breedte, verloop en beweging wegen mee. Een horizontale scheur in een binnenmuur heeft een eigen uitleg: lees horizontale scheur in een binnenmuur: wat betekent het?

Verloop

Een scheur die naar boven toe breder wordt, kan wijzen op een zakkend midden. Wordt ze breder naar onderen, dan kan een hoek zakken. Zulke patronen zeggen iets over wat er onder het gebouw gebeurt, maar ze bewijzen het niet.

Diepte

Zit de scheur alleen in de afwerkingslaag, of loopt ze door in het metselwerk? Dat verschil bepaalt of het om afwerking gaat of om de constructie. Een foto met een meetlat erbij geeft een ingenieur al een eerste indruk.

Beweging

Dit is het belangrijkste. Een scheur die stilstaat is een litteken; een scheur die groeit is een symptoom. Zet twee potloodstreepjes dwars op de scheur, schrijf de datum ernaast en meet de afstand. Kijk later opnieuw of de afstand veranderd is.

De Vlaamse overheid noemt een vergelijkbare test: plak tape dwars over de scheur, zet potloodmerken op de tape en op de muur en kijk of ze uit elkaar gaan.

Wat veroorzaakt scheuren in uw muur?

Scheuren in een muur ontstaan door uiteenlopende oorzaken: zetting van de fundering, uitdroging en krimp van materialen, temperatuur- en vochtwerking, overbelasting, of trillingen en graafwerken in de buurt. De plaats, de richting en het verloop van een scheur geven aanwijzingen over de oorzaak, maar pas de combinatie van al die signalen samen laat een betrouwbare conclusie toe.

De Vlaamse overheid noemt daarnaast onder meer onderdimensionering, ondeskundige uitvoering of herstelling, niet-aangepaste materialen en verbouwingswerken.

Zetting van de fundering en zettingsscheuren

Wanneer de ondergrond onder (een deel van) de fundering inklinkt of wegzakt, kan de muur daarboven meeverschuiven. Dat kan diagonale scheuren geven die vertrekken vanuit een hoek van een raam- of deuropening en naar boven toe breder worden. Zetting kan gelijkmatig over de hele woning optreden of plaatselijk, bijvoorbeeld wanneer een deel van het gebouw op een zwakkere ondergrond steunt dan de rest.

Scheuren die door zetting ontstaan, noemt men zettingsscheuren. Krimpt de grond door droogte, dan kan ook uw verzekering meespelen: lees scheuren in een muur: dekt uw verzekering de schade?

Uitdroging en krimp

Nieuw metsel- en pleisterwerk kan de eerste jaren nog verder uitdrogen en daarbij licht krimpen. Dat kan fijne haarscheurtjes geven in de afwerkingslaag. Volgens de Woningkwaliteitswijzer rekent men kleine barsten door het uitdrogen van pleisterwerk niet aan als gebrek.

Temperatuur- en vochtwerking

Metselwerk zet uit bij warmte en vocht en krimpt bij koude en droogte. Die herhaalde beweging kan op termijn scheuren veroorzaken, bijvoorbeeld ter hoogte van overgangen tussen materialen, dilatatievoegen of grote, ononderbroken muuroppervlakken.

Voor scheuren in een gevel bestaat een eigen uitleg: lees scheuren in de gevel: oorzaken en wanneer het ernstig is.

Overbelasting

Wanneer een muur of een deel van de constructie meer moet dragen dan waarop ze berekend is, bijvoorbeeld nadat bij een verbouwing een dragende muur werd aangepast, kunnen scheuren ontstaan boven doorgangen of ter hoogte van balkopleggingen.

Trillingen en graafwerken in de buurt

Heien, grondverzet of intensief bouwverkeer in de omgeving kunnen trillingen in de bodem veroorzaken die zich voortplanten naar aanpalende woningen. Scheuren door trillingen kunnen zich tonen op meerdere verdiepingen op dezelfde lijn. Verbouwt u zelf naast een bestaande woning, dan doet u er goed aan om vooraf een plaatsbeschrijving van de aangrenzende constructies te laten opmaken.

Waarom alleen een onderzoek ter plaatse zekerheid geeft

Twee scheuren met eenzelfde patroon kunnen een heel verschillende oorzaak hebben. Dezelfde oorzaak kan zich ook op meerdere manieren tonen. Een foto of een eerste indruk volstaat daarom niet om een oorzaak vast te stellen: dat vraagt een beoordeling ter plaatse, met aandacht voor de evolutie van de scheur in de tijd. Blijkt uit dat onderzoek dat de fundering versterkt moet worden, dan volgt daarop een aparte stabiliteitsstudie door een ingenieur, los van de eerste diagnose.

Wanneer u niet moet wachten

Sommige signalen vragen om snel onderzoek: een scheur dwars door stenen en voegen, klemmende deuren of ramen, een snel groeiende scheur, werken naast uw woning of scheuren op dezelfde lijn op meerdere verdiepingen. De Vlaamse overheid raadt aan niet-stabiele scheuren te laten nakijken door een expert, architect of ingenieur. De lijst hieronder zet de signalen op een rij.

• De scheur loopt door het metselwerk en wordt breder.
• Deuren of ramen klemmen plots, of een vloer helt zichtbaar.
• De scheur is recent en groeit snel.
• Er wordt gegraven of gebouwd naast uw woning.
• U ziet scheuren op meerdere verdiepingen op dezelfde lijn.

Bouwt de buurman?

Ontstaan scheuren tijdens werken naast uw woning, dan is een plaatsbeschrijving een belangrijk bewijsstuk. Is er vóór de werken een opgemaakt, haal die erbij. Is er geen, laat er dan alsnog een maken van de huidige toestand: dat legt in elk geval vast wat er nu is.

Scheuren per plaats en per vraag

Scheuren verschillen per plaats in uw woning en per vraag die u zich stelt. Voor elk van de vijf onderstaande situaties bestaat een aparte uitleg, zodat u niet alles hoeft door te lezen. Kies de situatie die bij uw scheur past.

• Horizontale scheur in een binnenmuur: wat de plaats op de muur kan betekenen.
• Scheur in het plafond: cosmetisch of een teken van doorbuiging of vocht.
• Scheuren in de gevel: temperatuur, latei of zetting.
• Scheuren in een muur herstellen: waarom eerst de oorzaak komt.
• Scheuren in een muur en uw verzekering: wat de oorzaak betekent voor uw polis.

Wat wij doen

Stuur foto’s met een meetlat of muntstuk erbij voor de schaal. Vermeld ook sinds wanneer u de scheuren opmerkt. Vaak kunnen wij daarmee al zeggen of er reden tot zorg is. Is dat zo, dan komt een ingenieur ter plaatse voor een structurele diagnose.

Dat is een onderzoek naar de oorzaak en de ernst van de scheuren. UNABO onderzoekt de oorzaak en adviseert over het herstel. De herstelwerken zelf voert UNABO niet uit: daarvoor schakelt u een aannemer of stukadoor in. Waarom eerst de oorzaak komt, leest u in scheuren in een muur herstellen.

Wat kost een analyse van scheuren?

Een structurele diagnose bij UNABO start vanaf 500 euro excl. btw. Een berekening of herstelwerk zit er niet in. Wat erin zit, leest u op de pagina scheuren in een muur laten controleren. Voor de prijzen van een volledige stabiliteitsstudie, bijvoorbeeld als blijkt dat een fundering versterkt moet worden, verwijzen wij naar de kostprijs van een stabiliteitsstudie.

Bronnen

• Woningkwaliteitswijzer: structurele gebreken, Vlaamse overheid
• Woningkwaliteitswijzer: afwerking van muren, plafonds en vloeren