Scheuren in de gevel: oorzaken en wanneer het ernstig is

Waarom scheurt een gevel?

De oorzaken lopen uiteen: van bewegingen van het metselwerk tot een latei of de ondergrond. De plaats van de scheur geeft aanwijzingen, maar zekerheid vraagt onderzoek ter plaatse. Daarom zegt dit artikel niet welke oorzaak het vaakst voorkomt. Het helpt u wel de juiste vragen te stellen.

De secties hieronder volgen de plaats waar u de scheur of barst in de gevel of de buitenmuur ziet: in het metselwerk zelf, boven of naast een opening, bij de ondergrond of in de pleisterlaag.

Welke vragen stelt een ingenieur bij een scheur in de gevel?

Een ingenieur vraagt eerst waar de scheur zit en hoe ze zich gedraagt. Zit ze boven of naast een opening? Loopt ze door stenen en voegen? Groeit ze? Zijn er vervormingen of loskomende delen? Daarna volgen de oorzaken: temperatuur, een latei of kolom, vocht of roest, de ondergrond of werken in de buurt.

Hoe meer u daarover kunt vertellen, hoe gerichter de ingenieur kan beginnen. Informatie over de voorgeschiedenis van de gevel helpt daarbij: een eerdere herstelling, een verbouwing of werken in de buurt kunnen meespelen.

Scheuren door temperatuur en beweging van het metselwerk

Metselwerk beweegt. Volgens baksteenfabrikant Wienerberger vervormt het horizontaal door temperatuurverschillen en verticaal door krimp, kruip en doorbuiging van de constructie. Een dilatatievoeg vangt die beweging op. Buildwise beschrijft scheuren in gevelmetselwerk van baksteen door thermische bewegingen als een bouwgebrek. Ook windstoten en temperatuurverschillen kunnen barsten geven, bijvoorbeeld in schouwen.

Welke breedte nog aanvaardbaar is, noemen wij hier bewust niet. Een ingenieur beoordeelt een scheur op de combinatie van breedte, richting, verloop en beweging, niet op één getal.

Scheuren boven of naast een raam of deur

Boven of naast een raam of deur verdient een scheur aandacht. Gebreken aan een latei of kolom in beton, hout of staal kunnen scheuren veroorzaken in het metselwerk eromheen. De Vlaamse overheid raadt aan dan niet te lang te wachten. Ook de balken boven openingen mogen volgens de woningkwaliteitsnormen niet gescheurd zijn.

Ook bij roestvorming raadt de Woningkwaliteitswijzer aan een expert te laten nagaan hoe ernstig ze is. De overspanning boven een kozijn beïnvloedt volgens Wienerberger bovendien de trekkrachten in het metselwerk. Wat dat voor uw gevel betekent, vraagt een blik ter plaatse.

Scheuren door zetting of bodembeweging

Zetting of bodembeweging kan het hele gebouw of een deel ervan laten verzakken. De Woningkwaliteitswijzer noemt verzakkingen als oorzaak van scheuren, bijvoorbeeld door bronbemaling. Ook het krimpen of zwellen van plastische gronden kan volgens Buildwise scheuren in gebouwen veroorzaken. Welke van die oorzaken bij uw gevel past, beoordeelt een ingenieur ter plaatse.

Hoe u zettingsscheuren in een muur herkent, leest u in scheuren in muur: wanneer is het ernstig?. Speelt droogte een rol, dan kan ook uw verzekering meespelen: zie scheuren in een muur: dekt uw verzekering de schade?

Wat betekent een scheur in de pleisterlaag of de cementlaag?

Oppervlakkige windbarstjes in de cementlaag die enkel het uitzicht veranderen, houdt u gewoon goed in het oog: zo noemt de Vlaamse overheid dat. Is de scheur dieper, dan zit het probleem mogelijk niet in de afwerking. Of de scheur dieper zit dan de afwerkingslaag, leest u bij scheuren in muur: wanneer is het ernstig?

Een scheur die door pleister, stenen en voegen loopt, is geen kwestie van afwerking meer. Dan gaat het om het metselwerk zelf en wil u de oorzaak kennen.

Wanneer laat u een ingenieur de gevel nakijken?

Laat de gevel nakijken als een scheur door stenen en voegen loopt, groeit, boven een opening zit, of als u vervorming of loskomende delen ziet. Dat zijn signalen waarbij de oorzaak onderzocht moet worden. De Vlaamse overheid raadt aan niet-stabiele scheuren te laten nakijken door een expert, architect of ingenieur.

Bij een structurele diagnose stelt een erkend ingenieur de oorzaak en de ernst vast, vanaf 500 euro excl. btw. Lees meer over een structurele diagnose of stuur eerst foto's door.

Wat doet u eerst vóór een herstel?

Herstel een scheur in de gevel niet voordat u de oorzaak kent. Een herstel zonder oorzaak geeft kans op herhaling. Eerst volgt de beoordeling van de oorzaak en de ernst door een expert, architect of ingenieur, daarna de uitvoering door een aannemer. Waarom die volgorde telt, leest u in scheuren in een muur herstellen: eerst de oorzaak.

Bronnen

• Woningkwaliteitswijzer: structurele gebreken, Vlaamse overheid
• Woningkwaliteitswijzer: stabiele woning, minimale vereisten
• Woningkwaliteitswijzer: fysische gebreken
• Woningkwaliteitswijzer: chemische processen
• Buildwise: Bouwgebrek 86 (2020), scheuren in baksteen-gevelmetselwerk door thermische bewegingen
• Buildwise: WTCB-Contact 2018/3, scheurvorming in gebouwen door het krimpen of zwellen van plastische gronden
• Wienerberger: horizontale en verticale dilataties